theme_1a.jpg
theme_1b.jpg
theme_1c.jpg
theme_1d.jpg
theme_1e.jpg
 Nederlands franšais

Tips & Nieuws

03-05-2014
Stoppen met roken vermindert angst en depressie

stoppen

Mensen die stoppen met roken hebben zo’n zes weken nadat ze gestopt zijn, aanzienlijk minder last van angststoornissen en depressie. Dat blijkt uit nieuw onderzoek. Het suggereert dat rokers die reeds aan een depressie of angststoornis lijden niet bang hoeven te zijn dat hun klachten verergeren als ze stoppen met roken. Sterker nog: stoppen met roken heeft vaak hetzelfde effect als antidepressiva.

Dat schrijven onderzoekers in het blad British Medical Journal. Ze baseren hun conclusie op een analyse van 26 grote studies. Uit die onderzoeken bleek dat mensen die stopten met roken minder last hadden van angststoornissen, depressie of stress dan mensen die gewoon doorrookten. Ook waren de stoppers doorgaans opgewekter en beoordeelden ze hun kwaliteit van leven als beter.

Opvallend genoeg was het effect van stoppen met roken heel groot. In veel gevallen was het vergelijkbaar met het effect dat antidepressiva hebben. In sommige gevallen was het zelfs groter.

Het onderzoek kan voor alle rokers een reden zijn om nu eindelijk echt te stoppen. Maar de studie doet met name een beroep op rokers die reeds lijden aan angststoornissen of depressies en hun zorgverleners. “Ook veel zorgverleners die patiënten met depressie of angstklachten behandelen zijn vaak terughoudend in het adviseren te stoppen met roken,” weet Onno van Schayck, hoogleraar preventieve geneeskunde aan de Universiteit Maastricht. “Ook zij veronderstellen vaak dat stoppen de angst en depressie juist zal verergeren. Uit deze meta-analyse blijkt die angst nu onterecht te zijn.”

11-03-2014
Shisha pen is niet zo onschuldig als het lijkt

Shisha-pen of elektronische nepsigaret ook in ons land een hype?

De shisha-pen is af te raden om twee redenen: ze bevat vermoedelijk schadelijke stoffen en moedigt jongeren aan om ‘echt’ te gaan roken. Het VIGeZ vraagt daarom aan de bevoegde diensten in ons land om de introductie van de shisha-pen op de jongerenmarkt met de nodige aandacht te volgen, de nodige stappen te ondernemen en het gebruik en de verkoop van de shisha-pen te reguleren of verbieden. Het is wenselijk dat in ons land de Hoge Gezondheidsraad over dit dossier een uitspraak doet.

Wat is een shisha-pen?

Een shisha-pen of hookah-pen ziet eruit als een kruising tussen een sigaret en een pen en bestaat in allerlei kleurtjes en smaakjes. Het is de hedendaagse versie van de chocoladesigaret, maar veel gevaarlijker omdat er echt geïnhaleerd wordt. ‘Shisha’ en ‘hookah’ verwijzen naar de waterpijp, de ‘pen’ naar de vorm van een sigaret. Het is dus eigenlijk waterpijp roken in sigarettenvorm. En het is ‘elektronisch’ roken. Andere namen voor de shisha-pen zijn de e-shisha, electronic shisha of e-hookah. Een shisha-pen is een verdamper. Bij het inhaleren van de waterdampen komt het aroma vrij.

Op You Tube wemelt het van de ‘reviews’ en (in scène gezette?) positieve commentaren. “Pretty good. No harm. Contains no nicotine. Cool. Nice”. Stoer en spannend. Er zijn shisha-pennen zonder en met nicotine. Als de shisha-pen nicotine bevat is ze vanzelfsprekend schadelijk en verslavend. Maar meestal bevatten de pennen geen nicotine of teer. Vooral over die laatste gaat de discussie.

Is een shisha-pen zonder nicotine schadelijk voor de gezondheid?

De shisha-pen zonder nicotine en teer is minder schadelijk voor de gezondheid dan het roken van een klassieke sigaret, dat is waar. Maar is de shisha-pen daarom niet schadelijk? Dat weten we niet. Daarvoor is het product nog te nieuw en ontbreekt het nodige onderzoek. De shisha-pen bevat bestanddelen als propyleenglycol, glycerol en glycerinetriacetaat. Die verdampen bij verhitting gemakkelijk en vormen een damp die op rook lijkt. Over propyleenglycol, dat in gewone sigaretten gebruikt wordt als middel om tabak vochtig te houden, zijn een aantal feiten bekend. Het grootste deel van de stof belandt tijdens het roken in de rook en irriteert de luchtwegen en ogen, waaraan niet alleen de roker maar ook de niet-roker wordt blootgesteld. Bij de verbranding kunnen ook kankerverwekkende stoffen ontstaan. Het is nog onbekend of deze effecten ook voorkomen bij blootstelling aan de damp die bij lagere temperatuur vrijkomt tijdens het roken van een shisha-pen. Het is onbekend welke effecten al deze stoffen hebben op de longen van kinderen. In Nederland gaf het bevoegde ministerie ondertussen opdracht aan het RIVM om de gezondheidseffecten te onderzoeken. Tot er meer duidelijkheid is over deze effecten raadt het VIGeZ het gebruik van de shisha-pen af.

De shisha-pen als opstapje naar de ‘real thing’

De shisha-pen kan ook een zogenaamde ‘gateway drug’ zijn of worden: een opstapje naar echt roken. De handeling bootst het echte roken en het ritueel van het roken na. De shisha-pen wordt tussen de lippen gestoken en er moet aan ‘getrokken’ worden zoals aan een klassieke sigaret. De pen licht dan aan het uiteinde op en lijkt zo op een brandende sigaret. De ‘rook’ wordt vervolgens uitgeblazen. Jongeren vinden het leuk, dat blijkt uit hun reacties online. Op een speelse manier wennen ze zo aan de handeling van het roken en het inhaleren van stoffen via de mond. Het risico is dus zeer groot dat de stap naar het roken van echte sigaretten kleiner wordt. Het product bestaat ook in allerlei zoete smaakjes en fruitsmaakjes die kinderen en jongeren aanspreken: cola, vanille, kersen, aardbei, perzik, … Dat verlaagt de drempel verder.

Wat zegt de wet?

In Nederland zijn shisha-pennen vrij verkrijgbaar via het internet (dus ook al bij ons), in tabaksspeciaalzaken en andere winkels waar tabakswaren worden verkocht. In sommige webwinkels wordt een minimumleeftijd van 16 jaar gesteld aan het gebruik van de pen. Die leeftijd wordt geadviseerd door de Nederlandse importeur (maar hoe wordt die leeftijd gecontroleerd online?). De geadviseerde leeftijdsgrens is echter niet verplicht voor de verkoper en er is geen controle op de handhaving. Wellicht dient de vooruitgeschoven leeftijdsgrens vooral om een vals gevoel van vertrouwen op te wekken. De shisha-pen die geen tabak bevat valt in Nederland niet onder de Tabakswet. Er hoeven op de pen ook geen gezondheidswaarschuwingen en accijnszegels te staan. Wel moet de pen in Nederland voldoen aan de richtlijn algemene productveiligheid. Dat betekent dat het product bij (te verwachten) gebruik geen bijzondere gevaren voor de gebruiker met zich mag meebrengen. Blijkbaar heeft men in Nederland (voorlopig?) geoordeeld dat dit het geval is. Maar of dat werkelijk zo is, moet nog blijken. Ook in ons land lijkt de shisha-pen buiten de tabakswetgeving te vallen.

Perfecte marketingtool van de toekomst?

Tabaksreclame mag niet meer (tenzij op de verkoopplaats), maar doelgroepenmarketing van de tabaksindustrie is er nog steeds, zeker naar jongeren toe. De shisha-pen wordt vandaag op de markt gebracht door de producenten van elektronische sigaretten. Zij proberen een groter aandeel van de rokersmarkt te veroveren en toegang te krijgen tot de markt door de e-sigaret te promoten als een ‘gezond’ alternatief, een kans om de wetgeving rond passief roken te omzeilen en een manier om te stoppen met roken. Maar omdat de elektronische sigaret (al dan niet met nicotine) steeds populairder wordt zullen ook de klassieke tabaksgiganten steeds actiever worden in deze groeiende markt, in eerste instantie wellicht in de markt van e-sigaretten mét nicotine. De shisha-pen zonder nicotine kan echter geen alternatief zijn voor de verslaafde roker, want hij moet op zoek gaan naar zijn dosis nicotine. Maar een shisha-pen is wel een geschikte tool om de drempel naar het echte roken te verlagen.

Conclusie

Op dit moment wordt de discussie over de shisha-pen in ons land nog niet gevoerd. Maar dat lijkt slechts een kwestie van tijd. Na jarenlange gezondheidsbevordering, de realisatie van de rookvrije scholen en een strikte wetgeving met onder andere een verbod op de verkoop van tabak aan -16 jarigen, het rookverbod op het schooldomein en zelfs in de cafés kan het niet de bedoeling zijn dat de shisha-pen roken opnieuw introduceert op de speelplaats. 
In de tabakspreventie is het belangrijk om te voorkomen dat -18-jarigen beginnen roken, want eenmaal die leeftijd voorbij wordt de kans op starten met roken relatief klein. De shisha-pen kan in dat proces een negatieve rol spelen door zeer jonge kinderen vertrouwd te maken met het ritueel en de handelingen van het roken. De stap naar échte en verslavende sigaretten wordt dan klein.